หลักแห่งการไม่ประมาท . . คำสอนสุดท้ายของพระพุทธองค์

ปมาโท มจฺจุโน ปทํ : ความประมาทเป็นทางแห่งความตาย

ความประมาท คือ การขาดสติ ปล่อยใจให้ล่องลอยไป ไม่รู้สึกตัวว่ากำลังทำอะไร กำลังพูดอะไร ไม่รู้จักระวังตัวในสิ่งที่ควรระวัง ปราศจากความรอบคอบในการเตรียมตัวไว้เผชิญกับเหตุการณ์ที่จะเกิดในอนาคต
ความไม่ประมาท หมายถึง การมีสติตื่นอยู่เสมอ รู้ว่ากำลังทำอะไรในปัจจุบัน และเตรียมพร้อมสำหรับสิ่งที่จะเกิดในอนาคต ความประมาทเป็นสิ่งไม่ดี และความไม่ประมาทเป็นสิ่งดี แต่หากระมัดระวังจนเกินเหตุก็จะกลายเป็นคนลังเลใจ ลงมือทำอะไรไม่ได้ มีแต่ความวิตกกังวลคิดล่วงหน้ามากไป มองโลกในแง่ร้ายมากเกินไป คนแบบนี้คงไม่ประสบความสำเร็จในชีวิต แม้ว่าเหตุร้ายจะไม่ค่อยเกิดขึ้นกับเขา แต่คนที่ประมาทเกินไป ขาดสติบ่อยๆ ก็คงไม่ค่อยประสบความสำเร็จในชีวิตเหมือนกัน ดังนั้นจึงควรเดินตามทางสายกลาง ความประมาทมีได้ทั้งทางโลกและทางธรรม

ในทางธรรมนั้นการไม่ระวังตัวทำให้จิตใจฟุ้งซ่าน คิดแต่เรื่องอกุศล ก็อาจเป็นทางให้เดินไปสู่ความชั่วได้โดยไม่ตั้งใจ ส่วนในทางโลกการไม่ระวังตัวขาดสติ ไม่รอบครอบ ไม่หาทางป้องกันอันตรายหรืออุปสรรค ที่อาจจะเกิดขึ้นในการทำกิจกรรมต่างๆ ก็อาจเป็นทางทำให้กิจการนั้นๆเสียหายหรือได้ไม่ดีเท่าที่ควร ถ้าเป็นเรื่องเล็กน้อยก็ไม่เป็นไรแต่ถ้าความประมาทเกิดกับผู้ที่ต้องรับผิดชอบมากๆความเสียหายก็อาจเกิดขึ้นและกระทบถึงคนจำนวนมหาศาลได้ เช่น ผู้ดูแลโรงไฟฟ้าปรมาณูประมาทเลินเล่อ ทำให้คนจำนวนมากตาย หรือได้รับความทรมารจนตาย และทำให้พืชพรรณธัญญาหารเสียหายในบริเวณกว้าง

ความประมาทเกิดขึ้นได้กับทุกคน แต่ความประมาทก็เป็นเรื่องที่สามารทป้องกันได้โดยปฏิบัติตามข้อแนะนำ ดังนี้
(1) ไม่ควรทำผิดกฎหมายหรือระเบียบ มีตัวอย่างเรื่องจริงเกี่ยวกับการทำผิดกฎระเบียบจนส่งผลให้เกิดอันตรายถึงแก่ชีวิต คือ มีนักทัศนาจรไปเที่ยวสวนสัตว์เปิด ซึ่งสัตว์ไม่ได้อยู่ในกรง แต่คนเที่ยวอยู่บนรถที่มีกรง ชายคนหนึ่งทำผิดระเบียบคือลงจากรถไปถ่ายรูปสิงโตซึ่งอยู่ไกลออกไปโดยคิดว่าสิงโตวิ่งเข้ามาก็คงวิ่งหนีขึ้นรถทัน แต่ในพริบตาเดียวมีสิงโตอีกตัวหนึ่งซึ่งอยู่แถวนั้นแต่เขาไม่ทันเห็นได้เข้ามาจู่โจมเขา จนทำให้เขาเสียชีวิตโดยไม่มีใครช่วยได้ ซึ่งแสดงให้เห็นโทษของความประมาทโดยไม่ปฏิบัติตามกฏระเบียบ

(2) ไม่ควรละเลยหน้าที่ คนที่มีหน้าที่เฝ้ายามหากเอาเวลาไปคุยกัน เล่นหมากรุกกันโดยคิดว่าอยู่ยามตั้งหลายเดือนแล้วไม่เห็นมีอะไรเกิดขึ้นเลย วันนี้ก็คงไม่เป็นไร อย่างนี้เรียกว่าประมาทแล้ว เพราะการที่เขากำหนดให้มีการเฝ้ายามนั้นแปลว่าอันตรายหรือเหตุร้ายเกิดขึ้นได้ทุกเวลา

(3) ไม่ควรลืมตัว เช่น ยังเป็นเด็กพึ่งตัวเองไม่ได้ ก็ต้องรู้ตัวอยู่เสมอ เป็นนักเรียนอยู่ก็ต้องสำนึกว่าเป็นนักเรียน มิใช่นักท่องเที่ยว นักรักหรือนักดื่ม หากลืมว่าตัวเองเป็นอะไรก็แปลว่าประมาทแล้ว เพราะจะทำให้กลายเป็นคนเกเร ไม่ตั้งใจเรียนหนังสืออาจถึงกับทำให้ชีวิตถึงความหายนะได้

(4) ไม่ควรอวดเก่ง คนประมาทมักประเมินค่าหรือประเมินความสามารถของตัวเองสูงกว่าความเป็นจริง เช่น มีสะพานลอยให้คนเดินข้ามถนนแต่ไม่ใช้ เพราะคิดว่าวิ่งตัดหน้ารถยนต์ทันกว่าจะรู้ตัวว่าไม่ทันก็สายเสียแล้ว หรือคิดว่าตัวเองเก่ง ลองดื่มเหล้าคิดว่าจะหยุดเมื่อไหล่ก็ได้ หรือคิดว่าเล่นการพนันถ้าเสียพนันแค่นั้นพอแล้วแค่ถึงเวลาก็หยุดไม่ได้ ดังนี้ควรป้องกันด้วยการไม่เริ่มไม่ลองดีกว่า

credit : http://bit.ly/eHz7C1

Loading...

Comments

comments